A-012-แนวคิดและการออกแบบพระอุโบสถวัดพระปฐมเจดีย์

a-012-01 a-012-02

ภาพประชาสัมพันธ์ : สถาบันศิลปสถาปัตยกรรมไทยเฉลิมพระเกียรติ (Facebook)
พระอุโบสถวัดพระปฐมเจดีย์ : แนวคิดและการออกแบบทางสถาปัตยกรรมของสมเด็จครู
โดย รองศาสตราจารย์ สมคิด จิระทัศนกุล
การออกแบบพระอุโบสถในสภาวะเศรษฐกิจซบเซา ทำให้ต้องคำนึงถึงความประหยัด ดังจะเห็นได้จากการที่พระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระราชทานทรัพย์ส่วนพระองค์ส่วนหนึ่ง แล้วเปิดให้มีการร่วมทำบุญจากผู้มีจิตศรัทธา กับทั้งแนวทางในการออกแบบพระอุโบสถเดิมที่มีก่อนหน้าที่สมเด็จครูจะดำเนินการออกแบบใหม่นั้นก็มีรูปแบบทางศิลปกรรมที่ซับซ้อนมีผลต่อค่าก่อสร้างที่ค่อนข้างสูง โดยสมเด็จได้ออกแบบโดยยึดบริบทของพื้นที่ที่จะไม่ทำให้ภาพโดยรวมของวัดผิดแผกแปลกตาไป  แต่ยอมให้เกิดการเปลี่ยนตำแหน่งพระประธานในอุโบสถโดยย้ายออกแจกแนวแกนเดิมซึ่งเคยหันหน้าออกจากองค์พระปฐมเจดีย์ไปเป็นหันหน้าเข้าสู่ลานซึ่งอยู่ระหว่างอาคารทั้งสองบนชาลาบริเวณนั้นแทน ทำให้เห็นได้ถึงการคำนึงถึงความสะดวกในการใช้งานมากกว่าแนวคิดคตินิยมเดิม  
สิ่งสำคัญที่ปรากฏในพระอุโบสถหลังนี้ คืองานครูด้านการออกแบบที่ออกแบบบนพื้นฐานของความประหยัดโดยตัดองค์ประกอบทางศิลปกรรมที่มีอยู่มากมายในลักษณะงานแบบประเพณีหรืองานแบบแผนเดิมออก ใช้การตกแต่งเท่าที่จำเป็นแต่แม้กระนั้นได้มีหลักฐานชี้ให้เห็นว่า แม้ความประหยัดจะเป็นสิ่งสำคัญก็ตามแต่ก็จำเป็นต้องจ่ายในราคาที่สูงในบางส่วนเพื่อแลกกับความงามและความสมบูรณ์ในงานศิลปสถาปัตยกรรม เช่น การออกแบบใบเสมาใหม่โดยไม่ใช้ใบเสมาเดิม เพื่อให้งานออกแบบกลมกลืนเป็นหน่วยเดียวกัน อีกทั้งยังส่งต้นแบบงานแกะสลักหินอ่อนใบเสมาไปทำถึงที่อิตาลี นับเป็นสิ่งที่อาจกล่าวได้ว่าเกินความจำเป็นขั้นพื้นฐาน แต่นี่คือสิ่งที่สะท้อนให้เห็นถึงแนวคิดในการทำงานศิลปะสถาปัตยกรรมที่ว่า ของดีย่อมมีราคา และคุณค่าย่อมปรากฏอยู่นานนับนาน
ศิลปกรรมที่ได้รับการออกแบบ ณ พระอุโบสถหลังเล็กๆแห่งนี้ คือการผสานประวัติศาสตร์ของพื้นที่เข้ากับการใช้สอยในสมัยปัจจุบัน ณ ช่วงเวลาที่ได้รับการออกแบบอย่างชัดเจน ซึ่งสิ่งนี้คือส่วนสำคัญที่ทำให้งานออกแบบเป็นผลผลิตแห่งรากวัฒนธรรมที่ครูอาจารย์ให้ความสำคัญและดำเนินรอยตามกันมา เป็นหลักวิชาที่ผู้ออกแบบไม่ควรมองข้ามไป ขอคารวะคุณครูบาอาจารย์ที่ได้รังสรรค์งานศิลป์เอกแผ่นดินคู่เมืองไทย และมรดกทางวัฒนธรรมที่คงอยู่นั้นจะเป็นดั่งครูให้ผู้สนใจใคร่รู้ในทางศิลปะได้ศึกษาเรียนรู้สืบไป
(ข้อมูลอ้างอิงจาก : งานบรรยายวิชาการเรื่อง พระอุโบสถวัดพระปฐมเจดีย์ แนวคิดและการออกแบบทางสถาปัตยกรรมของสมเด็จครู  /  3 พ.ค.2556  เวลา 13.30 – 16.00 น. ณ หอศิลปะสถาปัตยกรรมพระพรหมพิจิตร คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร)
เผยแพร่เมื่อ : 7 พฤษภาคม 2556
ข้อมูลโดย  : ประกิจ ลัคนผจง  © พฤษภาคม 2556

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *